State of health accu: conditie, garantiegrens en het onderbouwen van een claim

Vier jaar na oplevering belt je klant: de batterij doet het huis 's avonds niet meer door. Niets kapot, geen foutmelding, alleen minder uren. Dan komt de vraag waarop de garantieafhandeling draait: hoeveel capaciteit is er nog over, en valt dat binnen wat de fabrikant beloofde? Die vraag beantwoordt één getal: de state of health.

Deze gids behandelt wat de SoH van een accu precies uitdrukt, hoe het systeem die waarde berekent, welke SoH normaal is na een aantal jaren, en welke onderbouwing je nodig hebt op het moment dat een claim bij de fabrikant terechtkomt.

Inhoudsopgave

• Wat is de state of health van een accu?
• Hoe wordt de SoH berekend?
• Welke SoH is normaal na vier, acht of tien jaar?
• Wanneer is een lage SoH een garantiegeval?
• Waar lees je de SoH uit?
• Wat een SoH-claim laat stranden
• Garantieafhandeling via VDH Power

Wat is de state of health van een accu?

De state of health, afgekort SoH, drukt de actuele capaciteit van een accu uit als percentage van de oorspronkelijke capaciteit. Een SoH van 90% betekent dat de accu nog 90% van de capaciteit levert die hij als nieuw had. Een nieuwe accu start op of net onder 100%; het percentage loopt daarna één kant op.

Het verschil met de State of Charge is fundamenteel. De SoC verandert per minuut en zegt hoe vol de accu nu is. De SoH verandert per jaar en zegt hoe groot de accu nog is. Beide staan in procenten in dezelfde app, en precies daar ontstaat de verwarring bij je klant: een volle accu op 100% SoC met een SoH van 78% geeft ruim een vijfde minder uren dan op dag één, terwijl de app "vol" meldt.

Hoe wordt de SoH berekend?

Net als de SoC is de SoH een schatting. Het BMS leidt de waarde af uit een combinatie van signalen die het over de levensduur verzamelt:

• Ladingdoorzet per cyclus: Het systeem vergelijkt hoeveel ampère-uur er tussen twee ijkpunten in en uit gaan met de oorspronkelijke specificatie.
• Interne weerstand: De impedantie van een cel loopt op naarmate de cel veroudert. Die stijging correleert met capaciteitsverlies.
• Spanningsgedrag onder belasting: Een verouderde cel zakt sneller in bij dezelfde stroom.
• Cyclustelling en temperatuurhistorie: Het aantal doorlopen cycli en de temperaturen waarbij die plaatsvonden voeden het degradatiemodel.

Omdat elke fabrikant een eigen model hanteert, zijn SoH-waarden tussen merken niet één-op-één vergelijkbaar. Twee batterijen met dezelfde fysieke conditie tonen zomaar 88% en 92%. Dat is geen fout in één van beide; het zijn andere rekenmethodes. Voor een claim telt daarom uitsluitend de waarde uit het systeem van de fabrikant zelf, niet die uit een los meetapparaat.

Welke SoH is normaal na vier, acht of tien jaar?

Hier is een nuance nodig die veel bronnen missen. Cijfers over SoH-drempels circuleren vooral in de wereld van elektrische auto's en tweedehands EV's, waar snelladen, kilometerstand en wisselende laadgewoonten het beeld bepalen. Een thuisbatterij werkt anders: één, hooguit twee cycli per dag, een stabiele binnentemperatuur en een BMS dat de laadstroom per module regelt.

Voor stationaire LiFePO4-opslag zijn dit de gangbare bandbreedtes:

De degradatie verloopt niet lineair. Het eerste jaar laat de grootste daling zien, daarna vlakt de curve af. Een klant die na twaalf maanden 96% ziet, schrikt onnodig; dat is normaal gedrag en geen aanloop naar 60% in jaar vijf. De factoren achter die curve staan uitgewerkt in levensduur thuisbatterij.

Wanneer is een lage SoH een garantiegeval?

De garantie op een thuisbatterij is vrijwel altijd een capaciteitsgarantie, geen levensduurgarantie. De fabrikant belooft dat de accu na een bepaald aantal jaren óf een bepaald aantal cycli, wat het eerst komt, nog een minimum percentage van de oorspronkelijke capaciteit levert. Zakt de SoH daaronder binnen die termijn, dan volgt vervanging of herstel.

Drie voorwaarden bepalen of die belofte standhoudt:

1. De termijn of het cyclusaantal is nog niet verstreken: Een systeem dat door intensief handelen op een dynamisch contract twee cycli per dag draait, tikt het cyclusplafond ruim vóór het jaartal aan.
2. Het systeem is gebruikt binnen de specificaties: Omgevingstemperatuur, laadstroom en ontlaaddiepte moeten binnen de opgegeven grenzen zijn gebleven.
3. De installatie voldoet aan de voorschriften: Een afwijkende opstelling of een niet-gemelde uitbreiding geeft de fabrikant een grond om af te wijzen.

Lees de garantievoorwaarden dus vóór de offerte, niet erna. Het verschil tussen "70% na 10 jaar" en "80% na 10 jaar" lijkt klein op papier en bepaalt in de praktijk of een claim slaagt.

Waar lees je de SoH uit?

De SoH staat zelden op het hoofdscherm van de klant-app. Bij de meeste merken vind je de waarde in de installateursomgeving of het serviceportaal, achter een apart inlogniveau. Daar staat doorgaans ook de cyclusteller, de temperatuurhistorie en het aantal draaiuren, precies de gegevens die een claim onderbouwen.

Drie praktische punten:

• Leg de SoH vast bij oplevering: Een screenshot van de beginwaarde kost een minuut en is later het referentiepunt.
• Lees per module uit, niet alleen per systeem: Bij gestapelde systemen trekt één zwakke module het systeemgemiddelde omlaag terwijl de rest gezond is.
• Meet niet vlak na een zware cyclus: De schatting is het stabielst wanneer het systeem in rust is en recent gesynchroniseerd heeft.

Wat een SoH-claim laat stranden

Uit de praktijk komen steeds dezelfde vier afwijzingsgronden terug:

• Geen beginwaarde: Zonder vastgelegde SoH bij oplevering is degradatie niet aantoonbaar, alleen de eindstand.
• Cyclusplafond bereikt: De klant zit binnen de jaren maar boven het aantal cycli. Dit speelt vooral bij intensief geladen en ontladen systemen.
• Monitoring nooit aangesloten: Zonder historie ontbreekt het bewijs dat het systeem binnen de temperatuur- en stroomgrenzen bleef.
• Uitbreiding niet gedocumenteerd: Een later bijgeplaatste module zonder registratie maakt de hele stapel discutabel.

Alle vier zijn te voorkomen met tien minuten werk bij oplevering. Dat is de goedkoopste garantieverzekering die er is.

Garantieafhandeling via VDH Power

Loopt een klant tegen tegenvallende capaciteit aan, dan bepaalt de onderbouwing of de fabrikant meebeweegt. Wij kennen de garantievoorwaarden per merk, weten welke uitleesgegevens de fabrikant vraagt en verzorgen de afhandeling richting de leverancier. Lever de SoH-uitlezing, de cyclusteller en de opleverdocumentatie aan, dan pakken wij het op.